Gemilerde her pazartesi kuru fasulye yeme geleneği

02 Ocak 2018

Gemilerde pazartesi günleri kuru fasulye yenmesi ananesinin temeli, sivil bahriyeye dayanmaktadır. Geçmişte, gerek ticaret gemileri, gerekse harp gemileri tarafından günler ya da haftalar süren seyirler yapılırdı. Bu uzun seyirler esnasında günlerin birbiri ardına geçmesi ve personelin takvim takibi yapamaması nedeniyle hafta başını bildirmek için pazar günleri kuru fasulye çıkarılırdı. Böylece gemi personeli yeni bir haftaya başlandığını öğrenirdi. Bu bahriye âdeti zamanla değişime uğramış ve günümüzde pazar gününün yerini pazartesi günü almıştır.

Gemilerin limanda bulundukları zamanlarda pazartesi günlerinin kuru fasulye günü olmasının bir nedeni de pazartesinin ilk mesai günü ve aynı zamanda “tornaçark" günü olmasıdır. Gemiler, yiyecek erzaklarını haftalık olarak pazartesi günü alırdı. Bunun sonucunda pazar günü yemek hazırlamak için yeteri kadar taze erzak kalmaz, ertesi güne hazırlanmak için kuru bir bakliyat olan fasulye seçilirdi. Bu nedenle, pazar günü hazırlandığından ve hazırlanması diğer yemeklere göre daha kolay olduğundan pazartesi günleri kuru fasulye yenmesi bir âdet olarak devam etmiştir.

Eskiden buzdolabı olmaması nedeniyle uzun seyirlerde etin bozulmadan seyir süresince saklanması oldukça zordu. Bu durumun bir sonucu olarak, gemici usulü kuru fasulyeyi normal kuru fasulyeden ayıran farklar meydana çıkmıştır. Gemici usulü fasulye daha küçük, sulu ve etsiz olarak hazırlanırdı. Hâlen gemilerde, gemici usulü kuru fasulye çoğunlukla her pazartesi günü hazırlanarak veya bazı özel günlerde gemici fasulyesi günü tertiplenerek bu gelenek yaşatılmaktadır.

Kaynak: Türk Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, 100 Bilinmeyen Konu, Pazartesi Günleri Gemilerde Kuru Fasulye Yenmesi Ananesi Nereden Gelmektedir? Gemici Fasulyesinin Kuru Fasulyeden Farkı Nedir? Halen Gemilerde Yenen Fasulye Hangisidir? (Donanma Komutanlığı tarafından hazırlanmıştır.)